زلزله چیست و چگونه رخ می دهد؟

677
0
اشتراک گذاری :
زلزله چگونه رخ می دهد؟

قبل از بررسی زلزله بهتر است نگاهی به ساختار کلی کره ی زمین و پوسته ی آن داشته باشیم. همانطور که شنیده ای پوسته ی زمین بصورت یکپارچه نیست و در نقاط زیادی دارای از هم گسستگی می باشد. طبق اطلاعات زمین شناسی امروزه می دانیم که زمین از چند لایه با حالت های متفاوت تشکیل شده ، هسته ی زمین که ماهیتی فشرده دارد جامد اما گداخته است ، لایه های بالاتر به مراتب نرم تر از هسته ی مرکزی می باشد تا اینکه به دولایه ی سطح زمین خواهیم رسید. لایه ی رویی زمین که متشکل از سنگ و خاک است لیتوسفر “Lithosphere” نامیده شده و عمقی تا حدوداً 200 کیلومتر در بعضی مناطق دارد. لایه ی زیرین لیتوسفر که متشکل از مواد مذاب بوده و پایداری خیلی کمی دارد آستینوسفر “Asthenosphere” می باشد و عمق آن به مراتب بیشتر از عمق لایه ی سطحی زمین است. در نتیجه اگر قوه ی تخیل خوبی داشته باشید می توانید اینگونه تصور کنید که پوسته ی زمین از موادی سخت تشکیل شده که بروی یک لایه ی خمیری شکل ، داغ و نا پایدار شناور است. درواقع پوسته ی زمین همواره در حال تغییر موقعیت و حالت خود است و این امر مبتنی بر فعالیت های لایه ی زیرین آن یعنی آستینوسفر خواهد بود.

لایه های زمین

زلزله

زمین لرزه یا همان زلزله ناشی از برخورد یا سایش بین گسل های پوسته ی زمین است. لایه ی لیتوسفر خیلی عمیق است ، لذا خود این لایه از بخش های مختلفی تشکیل می شود که بصورت گسسته و در برخی بخش ها حتی با فاصله از هم قرار دارند. با توجه به فعالیت های این لایه که خود وابسته به تغییرات مواد مذاب در لایه ی آستینوسفر می باشد صفحات رویی زمین حرکت کرده و این تغییر موقعیت می تواند برخورد دو صفحه را به همراه داشته باشد که نیروی عظیمی را منتشر کرده و موجب لرزش صفحات می گردد.

بطورکلی ، صفحات پوسته ی زمین درکنار یکدیگر حرکت می کنند و این حرکت می تواند بصورت افقی یا عمودی باشد ، اما نکته اینجاست که وقتی صفحه ای در مسیر حرکت خود به صفحه ی دیگر برخورد کند به علت اصطحکاک موجود آن هم در مقیاس بسیار بزرگ ، نیرویی عظیم بصورت لرزش منتشر می شود که همین امر زلزله خواهد بود.

صفحات زمین

ولی این تنها موضوع مورد توجه چنین فعالیت های زمین شناسی نیست ، زیرا حرکت صفحات پوسته ی زمین می تواند باعث دیگر پدیده های طبیعی شود. همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید یک صفحه می تواند بعد از برخورد به سمت پایین صفحه ی مقابل حرکت کند و باعث تداخل با لایه ی آستینوسفر شود همینطور فشردگی مواد در نقطه ی برخود می تواند باعث ایجاد برآمدگی و تغییر شکل سطح زمین شود.

همچنین ممکن است در برخی نقاط پوسته زمین به علت حرکت ، شکستگی هایی به وجود آید که این امر باعث ایجاد گسل های جدید شده و انرژی زیادی به دنبال خواهد داشت که دلیل خیلی از زلزله های بزرگ رخ داده در تاریخ است. ایجاد حفره هایی در پوسته که موجب فوران مواد مذاب به سطح زمین می شود یکی دیگر از تبعات زلزله می باشد. آتشفشان هایی که هم اکنون می شناسیم حاصل یک حفره ی ایجاد شده در دوران گذشته است که با فوران مواد مذاب به بیرون و سرد شدن آنها باعث شکل گیری کوهی سنگی گردیده ، در نتیجه امروزه هرکجا که کوهی آتشفشانی دیده می شود می توان بطور حتم فهمید که گسلی در همان حوالی وجود دارد.

پدیده ی زلزله می توان باعث خیلی تغییرات بطور مستقیم و غیر مستقیم شود ، اگر زمین لرزه ای در زیر دریا اتفاق بی افتد ، باعث لرزش حجم آب موجود در دریا و پدید آمدن موج های عظیمی شود که سونامی شناخته خواهد شد. پیش بینی زلزله دشوار است زیرا به خیلی پارامترها وابسته است که شناسایی همه ی آنها با تکنولوژی امروزه غیر ممکن می باشد ، برهمین اساس هیچگاه نمی توان چنین فعالیت طبیعی را بطور یقین پیش بینی نمود.

 

 

منبع: ویکی پدیا و sciencing.com

اشتراک گذاری :

پاسخ دهید